Forum

Bildirimler
Tümünü temizle

Yapay Zeka Nedir ve Tarihçesi Hakkında Bilgiler

melih demirtaş
(@melih007)
Üye Admin

Yapay Zeka nedir? Yapay zekanın tarihçesi hakkında, yapay zeka türleri hakkında, yapay zeka örnekleri hakkında  detaylı bilgiler almak istiyorsanız doğru yazıyı okuyorsunuz.

 

Yapay zeka son senelerde hem ülkemizde hem de yurt dışında oldukça popüler ve aynı zamanda büyük bir tartışma konusu. Peki bu kadar tartışılan bir konu olan yapay zeka nedir?

İnsan gibi davranışlar sergileme, sayısal mantık yürütme, hareket, konuşma ve ses algılama gibi birçok yeteneğe sahip yazılımsal ve donanımsal sistemler bütünüdür.

Yapay zeka kavramı 1956 yılında yapılan bir toplantıda doğdu. Toplantının hazırlığı için, J. McCarthy, M. Minsky, N. Rochester ve CE Shannon, “yapay zeka” teriminin ilk kez ortaya çıktığı bir öneri taslağı hazırladılar. Bu taslaktaki yapay zeka teriminin isim babası J. McCarthy’nin olarak biliniyor. J. McCarthy yapay zeka kavramını akıllı makineler olarak tanımlamıştır. Sizce doğru bir tanımlama mı? Yorumlarınızı bekliyorum.

Yapay Zekanın Tarihi

Yazımızın bu bölümünde yapay zekanın gelişimini etkilemiş en önemli olayları bir araya getirdik.

Evrensel olarak modern bilgisayarların babası olarak tanınan Alan Turning, 1950’de bir makinenin bir insanı kendisine inanmak için etkileyip etkileyemeyeceğini test eden “taklit oyun” olarak da bilinen Turing Testi‘ni açıklayan bir makale yayınladı. Bu makale ile makinelerde insanlar gibi düşünebilir mi sorusunu yöneltti. Bu makalede ayrıca düşünebilen bir makinenin nasıl olacağını da Turing Testi ile açıklamıştır.

Bilgisayar bilimcisi John McCarthy, 1956 yılında Dartmouth Üniversitesi’ndeki bir konferansta “yapay zeka” terimini ortaya attı. ABD hükümeti McCarthy ve diğer bilim adamı Marvin Minsky‘ye, Rusya ile Soğuk Savaşta konumlarını güçlendirmek için bu yeni bilim alanını geliştirmeye yönelik finansal kaynaklar verdi. Rus dilinin kalıplarını anlamak için yapay zekayı kullanma çabaları, Rus belgelerini daha hızlı bir şekilde tercüme etmelerini sağlayacaktı.

1958 yılında Cahit Arf, “Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?” başlıyla Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde Halk Konferansı Bildirisinde konuyu ele almış ve düşüncülerini paylamıştır.

1959 yılına gelindiğinde dünya da ilk defa bir yapay zeka laboratuvarı açılmıştı. Bu gelişmeden bir yıl sonra General Motors tarafından ilk robot yapıldı.

Yapay zekada oldukça fazla yer kaplayan chatbotlar da bu senelerde ortaya çıkmıştı. Chatbot’ların atası olarak kabul edilen Eliza 1966 yılında Joseph Weizenbaum tarafından geliştirilmiştir.

Geoffrey Hinton ve arkadaşları 1986 yılında geriye yayılım (back-propagation) algoritmasını keşfederek yapay sinir ağları alanında büyük adım atılmıştır.

Yapay zeka için finansman artışı ve 1980’lerdeki ekonomik başarısı sonucu IBM’in süper bilgisayarlarından Deep Blue, 1997’de dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yendi. Deep Blue, saniyede 200 milyon potansiyel pozisyonu analiz edebildi. (Deep Blue hakkında birçok şüphe duyan insan bulunmaktadır.)

1998 yılında Yan Lecun ve ekibi 0 – 9 arasındaki rakamları CNN ile sınıflandırmayı ve sayısallaştırmayı başarmıştır.

Bildiğiniz üzere yapay zeka, araçları otonom hale getirmek içinde kullanılıyor. Bu alanda en iyi örnek 2005 yılında Standford yarış takımının hazırlamış olduğu otonom araçtır. Bu araç ile 2005 DARPA Grand Challenge yarışmasını kazandılar. Bunun etkisinden mi bilemem ama 2005 yılından sonra araba üreticileri hızla otonom araçlara yöneldiler.

Standfor Üniversitesinden Fei Fei Li ve ekibi 2009 yılında 167 ülkenin işbirliğiyle dünyanın en büyük görüntü veri kümesi Imagenet‘i ücretsiz bir şekilde herkesin kullanımına açtı.

2011 yılında IBM’in soru cevaplama sistemi Watson Jeopardy oyunu şampiyonları olan Brad Rutter ve Ken Jennigs’i yendi.

2011’de Apple ilk yapay zeka asistanı olan Siri‘yi duyurdu.

Yoshuo Bengio ve Ian Goodfellow çekişmeli üretici ağlar (GAN) ile Deep Learning alanında büyük ses getirdi. (2014)

Microsoft’un geliştirdiği chatbot TAY twitter’da ırkçı konuşmaya başlayınca kaldırıldı. (2016)

2016’da Google’daki bir ekip, bilgisayarların birbirlerini şifreleyebilecekleri ve gizleyebilecekleri tarafsız ağlar oluşturarak bilgisayarlarını gizli tutmayı öğrettiler. Üç ağ “Havva” nın şifresini çözmesini önlerken bilgileri şifrelemek ve paylaşmak için “Alice” ve “Bob” ağlarına öğrettiler.

2017 yılına gelindiğin yine bir oyun şampiyonu daha ortaya çıktı. Bu sefer bu şampiyonun yaratıcıları Google’a bağlı DeepMind şirketiydi. 2 bin 500 yıllık bir strateji oyunu olan Go’nun son şampiyonu Çinli Kı Cie’yi AlphaGo yendi. Böylelikle yapay zekanın geldiği son noktayı tüm dünyaya göstermiş oldu.

Hanson Robotics tarafından insansı görünüme sahip robot olan Robot Sophia geliştirildi. (2017)

2019 yılının başında Google’ın yapay zekası (Google Deep Mind), yapılan sağlık taramalarında akciğer kanserini tam altı radyologdan daha iyi algılayarak tıp dünyasını şoke etti.

Yapay zeka artık birçok işlemi ve çeşitli uygulamaları içeren bir isim haline gelmiştir. Esasen bu terim iki alana ayrılır: Makine Öğrenimi ve Derin Öğrenme.

Makine Öğrenimi Nedir?

Makine Öğrenimi “örnekler ve verilerden öğrenilen algoritmaları birleştirir”. Bu, “örnek olarak sunulan veri kümelerindeki değerleri tahmin etmeyi” mümkün kılar. Sonuçların kalitesi, öğrenme sistemine verilen verilerin kalitesine bağlıdır.

Derin Öğrenme Nedir?

Derin öğrenme, bir teknolojinin ham verilerden öğrenme kabiliyetine dayanır. Kelime işlemesi, ses veya yüz tanıma gibi uygulamalar bu yöntemle yapılır.

Derin öğrenmeye örnek olarak: Yann LeCun ve Geoffrey Hinton, bu alandaki biyolojik nöronlardan esinlenen sinir ağlarını kullanan iki önde gelen uzmanlardandır. Sayısal nöronlar çeşitli şekillerde bağlanabiliyorsa, sinir ağları çoğu durumda üst üste bindirilmiş katmanlardan oluşuyor demektir. Sinir ağı bir görüntünün içeriğini tanımak üzere eğitilir. Sonuçlara bağlı olarak, her bir nöron arasındaki “bağlantı kuvveti” düzeltilir. Böylece sinir ağı, daha fazla tanıma hatası yok olana kadar mükemmelleştirilir.

Yapay Zeka Türleri Nelerdir?

İlk olarak yapay zeka sistemleri zayıf ve güçlü olarak sınıflandırılır. Zayıf yapay zeka, belirli bir görev için tasarlanmış ve eğitilmiş bir yapay zeka sistemidir. Örneğin, Apple’ın Siri gibi sanal kişisel asistanları yapay zekanın zayıf bir şeklidir.

Genel zeka olarakta bilinen güçlü yapay zeka, bilinç altı bir görevle sunulduğunda, bir çözüm bulmak için yeterli istihbarata sahip olan genelleştirilmiş insan bilişsel yeteneklerine sahip bir yapay zeka sistemidir. Örnek olarak 1950’de matematikçi Alan Turing tarafından geliştirilen Turing testi verilebilir. Yöntem tartışmalı olmasına rağmen, bir bilgisayarın gerçek bir insan gibi düşüp düşünemeyeceğini belirlemek için kullanılan bir yöntemdir.

Yapay Zeka Alanları Nelerdir?

Otomasyon, otomatik olarak bir sistem veya süreç işlevi yaratma işlemidir. Örneğin, robotik süreç otomasyonu (RSO) normalde insanlar tarafından gerçekleştirilen yüksek hacimli tekrarlanabilir görevleri gerçekleştirecek şekilde programlanabilir. RPA değişen koşullara uyarlanabilmesi açısından BT otomasyonundan farklıdır.

Makinenin vizyonlarından biride görüntü işlemedir. Makinenin vizyonu olan görüntü işlemede yararlanılan kamera, analogdan dijitale dönüşüm ve sayısal sinyal işleme ile görsel bilgileri yakalar ve analiz eder. Genellikle insan görüşüyle karşılaştırılır, ancak yapay görüş biyolojiyle bağlantılı değildir. İmzanın tanımlanmasından tıbbi görüntülerin analiz edilmesine kadar geniş bir uygulama yelpazesinde kullanılır. Makine görüntü işlemeye odaklanan bilgisayar görme, genellikle yapay görme ile birleştirilir.

Doğal dil işleme (DDI), bir bilgisayar programı vasıtasıyla insan ve bilgisayar dili işlenmesidir. DDI’nin en eski ve en iyi bilinen örneklerinden biri, e-postanın konu satırına ve metnine bakıp çöp olup olmadığına karar veren spamın tespit edilmesidir. DDI’ye güncel yaklaşımlar makine öğrenmesine dayanmaktadır. DDI görevleri metin çeviri, his analizi ve konuşma tanıma gibi alanları içerir.

Desen tanıma, verilerin içindeki kalıpların tanımlanmasına odaklanan makine öğrenmesinin bir dalıdır.

Robotik, robotların tasarımı ve üretimine odaklanmış bir mühendislik alanıdır. Robotlar genellikle insanlar için zor olan görevleri yerine getirmek için kullanılır. Otomobil üretimi için montaj hatlarında veya uzayda büyük nesneleri taşımak için NASA tarafından kullanılırlar. Daha yakın zamanlarda, araştırmacılar sosyal ortamlarda etkileşime girebilecek robotlar oluşturmak için makine öğrenimi kullanıyorlar.

Daha sayamadığım birçok alanda kullanılmaktadır ve hala günümüzde yeni alanlarda kullanımı keşfediliyor. Ben size en bilinenleri vermek istedim.

Yapay Zeka Neden Bu Kadar Önemli Hale Geldi?

Yazımın başında da ne kadar önemli bir konu olduğundan bahsetmiştim. Gelin şimdi de önemli bir durum hale gelmesinin nedenlerine birlikte bakalım.

Geçmişte elimizde yeterince veri ve donanım gücü yoktu. 1980’li yılların başında donanım gücünü elde etmeye başlamıştık ancak hala elimizde veri yoktu. İnternetin keşfi ile insanlar arasındaki iletişim ile ortaya büyük veriler çıkmaya başladı ve artık sizinde anlayacağınız üzere ortam oluşmuştu bu verileri güçlü donanımlar ile işleyerek yeni veriler elde edebilirdik. İşte yapay zekanın önemli hale gelmesinin en büyük nedenlerden biri verilerden yeni veri elde etmektir.

Yıllar boyu çalışan bilim insanlarının, meraklıların, sektördeki insanların geliştirdiği mükemmel algoritmalar da önemli nedenlerden biri olarak sayılabilir.

Tabi son dönemlerde alınan başarılar ile devletlerin, iş adamlarının, şirketlerin dikkatini çeken yapay zeka büyük yatırımlar almıştır. Para demek gelişim demektir.

Yapay Zeka Uygulamaları

Yapay zeka uygulaması deyince aklıma gelen ilk örneği size vermek istiyorum, ayrıca bu örnek favorim. Google arama motoru herkes tarafından kullanılan insanları internete bağlayan araçlardan bir tanesi. Bu arama motoruna bir kaç kelime hatta bir kaç harf yazdığınızda size birçok arama önerisi çıkarıyor ve genelde de aramak istediğiniz şey o önerilerden biri oluyor. Sizce bunu nasıl yapıyor. İşte yapay zeka tamda burada devreye giriyor. Google bölgesel ve global aramaları değerlendirerek bir veri analizi gerçekleştiriyor ve bunun sonucunda sizin aramak istediğiniz cümlenin ihtimallerini size gösteriyor. Bu kadar basit anlattım ancak gerçekten zor bir iş.

Benzer bir işi Twitter’da yapıyor. İnsanların tivitlerindeki kötü dil kullanımını algılayarak hesaplarını kapatıyor.

Ve gelelim kişisel asistanlara günümüzde en popüler asistanlar; Apple’ın Siri ‘ si, Google’ ın Google Assistan‘ı, Amazon’un Alexa‘sı. Ne iş yaptıklarını açıklamayacağım çünkü oldukça fazla hayatımızın içindeler.

Netflix makine öğrenmesi ve derin öğrenme ile insanların netflix arama geçmişlerini kullanarak onların zevklerine göre filmler öneriyorlar ve hatta film kapaklarını sevebilecekleri şekilde dizayn ediyorlar.

Tesla şirketinin otonom araçları, Gmail’in spam uygulaması, IBM’in Watson’ı yapay zeka uygulamalarına verilebilecek güzel örneklerdir.

Umarım sizin için faydalı bir yazı olmuştur.

Bilgi her zaman paylaşılmalıdır.

 

kaynak: https://www.enesonmez.com/yapay-zeka-nedir/

Alıntı
Topic starter Gönderildi : 20/04/2021 2:06 am
Paylaş: